مرتضى راوندى
34
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )
كنيزكان ايشان به آنها چه دستورى دادهايم تا كه بهر تو حرجى نباشد . » بيضاوى در تفسير اين آيات معتقد است كه اين امتيازى است كه به پيغمبر خدا اعطا شده و دليل است بر اينكه خداوند او را مستحق پاداش كريمانهاى از طرف خود مىداند . . . راجع به مريم حبشيه ، كه حاكم مصر براى محمد ( ص ) فرستاد ، در سورهء التحريم آيهء 1 و 2 چنين آمده است : « اى پيغمبر چرا حرام مىدانى آنچه را كه خدا براى تو حلال كرده است . تو به جلب رضايت زنهاى خود مىكوشى و خدا غفور و مهربان است . خدا به شما اجازه داده است كه قسمهاى خود را ناديده بگيريد . خداى بزرگ شما دانا و حكيم است . » بيضاوى دو تفسير در موضوع آيات سابق الذكر دارد ، ما يكى از آنها را كه متفق عليه سايرين است ، اينجا نقل مىكنيم : « روايت است كه حضرت با مريم خلوت كرده بود ، در صورتى كه نوبت عايشه يا حفصه بود ؛ حفصه از اين كار مطلع شد و سخت گله نمود . حضرت اظهار نمود كه مريم بر من حرام است . سپس اين آيات نازل شد . » « 47 » اينك آيهء 1 و 2 سورة التحريم : « يا أَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ ما أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ تَبْتَغِي مَرْضاتَ أَزْواجِكَ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ قَدْ فَرَضَ اللَّهُ لَكُمْ تَحِلَّةَ أَيْمانِكُمْ . . . » « راجع به ازدواج پيغمبر با زينب ، زن پسرخواندهء خود ( زيد ) بطورىكه از منابع گوناگون برمىآيد ، روزى حضرت چشمش به زن زيد كه زن خوبرويى بود ، افتاد . زبان به تمجيد او گشود ، زينب كلام رسول را به زيد گفت ، زيد او را طلاق داد و سرانجام به زوجيت پيغمبر درآمد . مردم از ازدواج پيغمبر با زن پسرخواندهء خود اظهار شگفتى كردند . » « 48 » در سورهء الاحزاب ، آيهء 37 و 38 براى روشن شدن مردم چنين آمده است : « به ياد بياور زمانى را كه تو به آن شخصى كه خدا به دو نعمتها اعطا كرده بود و تو به دو نعمتها اعطا كرده بودى ، گفتى : زن خود را براى خودت نگاه دار و از خدا بترس ، و تو آنچه را كه خداوند در عرصهء شهود مىگذارد ، پنهان مىدارى و از مردم بيم دارى و خدا براى ترس شايستهتر است . بنابراين ، وقتى زيد حاجتى از آن رفع كرده بود ، ما او را براى تو تزويج نموديم ، مبادا بر مؤمنين خطا و خيانتى در گرفتن زنهاى پسرخواندههاى خويش پيش آيد . در وقتى كه حاجت خود را از آن زنها برآورده باشند و حكم خدا مجرى شده است ، هيچ خطايى نبود بر پيغمبر در آنچه خدا بر او فرض كرده بود كه مانند قانون و سنت خدا نسبت به كسانى كه قبلا آزاد بودند ، رفتار نمايد و حكم خدا فرمانى است بىگفتگو و غيرقابل تغيير . » جلالين و بيضاوى در تفسير آيهء مزبور مطالبى نوشتهاند : بيضاوى در جلد دوم ، صفحهء 129 مىگويد : « زن خودت را براى خودت نگاهدار ( يعنى زينب را ) براى آن است كه حضرت محمد پس از آنكه زينب را به حبالهء نكاح زيد در -
--> ( 47 ) . رجوع كنيد به : ابن هشام ، سيرة الرسول ، ج 3 ، ص 94 ؛ ابن اثير ، كامل ، ج 2 ، ص 117 و 118 ( 48 ) . گوستاو لوبون ، تمدن اسلام و عرب ، ترجمهء فخر داعى گيلانى ، ص 121 .